Ouderschapsgroei: rondlopen in cirkels

Ouderschapsgroei: rondlopen in cirkels

 

Met een collega had ik een discussie over het woord ouderschapsgroei. Groei was volgens haar niet het juiste woord. Dat suggereert immers een stijgende lijn of groter worden en daarmee werd volgens haar geen recht gedaan aan het proces dat ouders doorlopen. Ik hou voorlopig vast aan het woord ouderschapsgroei. Ik zie dit echter, net als mijn collega, niet als een stijgende lijn maar als een cirkel die ouders steeds opnieuw doorlopen. Mijn interesse gaat niet uit naar het resultaat, maar naar het proces.

De groeicirkel van ouders
Ouderschapsgroei begint als een ouder het even niet meer weet en eindigt met intuïtief handelen. Het groeiproces bestaat uit struikelen en vallen; krachten verzamelen en opstaan; overzicht krijgen en nieuwe routines ontwikkelen. Dit idee heb ik uitgewerkt in het artikel: Ouderschapsgroei van beginnende ouders. Van besef van verantwoordelijk-zijn tot ‘goede ouder’-ervaringen.

Struikelen en vallen
De groeicirkel begint met struikelen en vallen. Een belangrijk kenmerk van ouderschap is dat ouders niet weten wat ze moeten doen én tegelijkertijd het juiste willen doen. Dit maakt ouders kwetsbaar, want niet weten, maakt onzeker én het juiste willen doen, maakt ouders kritisch over zichzelf. Gevoelens van onzekerheid, onmacht, schuld en schaamte horen dan ook bij het groeiproces als ouders struikelen en vallen.

Krachten verzamelen en opstaan
Voordat ouders weer kunnen opstaan moeten zij krachten verzamelen, bijvoorbeeld via zelfreflectie. Maar ook door te praten met betekenisvolle anderen, door observatie van andere opvoeders en door het actief zoeken naar  relevante informatie. Ouders kunnen tot andere inzichten komen en proberen nieuwe dingen uit. Soms gaat dit gepaard met succes, maar vaak moet de timing of de dosering worden aangepast of toch een andere aanpak worden bedacht.

Overzicht, routine en intuïtie
Uitproberen, mislukken en soms ervaren dat je er als ouder toedoet, zijn belangrijke aspecten van het groeiproces. Al uitproberend, krijgt een ouder het gevoel van overzicht terug en ontstaan er nieuwe routines die kunnen overgaan in intuïtief handelen. De groeicirkel is succesvol afgesloten als de ouder niet langer bewust maar schijnbaar gedachteloos handelt.

Succesgarantie ontbreekt
Bij ouderschapsgroei ontbreekt een stijgende lijn omdat een ouder steeds opnieuw de groeicirkel doorloopt en moet uitvinden wat in deze situatie werkt. Het succesvol oplossen van een opvoedpuzzel bij een tweejarige peuter betekent niet dat dit ook gaat lukken met een puber. Het zijn de kleine lettertjes van het ouderschap: in het verleden behaalde successen bieden geen garantie voor de toekomst.

Zie ook: het boek Ouderschapsgroei en bufferprocessen